Đối với nhiều người Việt mới sang Mỹ, credit score là một khái niệm vừa xa lạ vừa… đáng sợ. Không ít người đi làm nhiều năm, có thu nhập ổn định nhưng vẫn không thể mua nhà, mua xe hay thậm chí thuê căn hộ tốt, chỉ vì không có credit hoặc credit quá thấp.
Tại Mỹ, credit score không chỉ là con số tài chính – nó gần như là “hồ sơ uy tín” của mỗi cá nhân trong đời sống kinh tế. Hiểu đúng và xây dựng credit sớm là một trong những bước quan trọng nhất để ổn định cuộc sống lâu dài tại Mỹ.
Credit score là gì?
Credit score là điểm số phản ánh mức độ uy tín tài chính của một cá nhân, dựa trên lịch sử vay mượn và thanh toán. Hầu hết các tổ chức tài chính tại Mỹ sử dụng hệ thống FICO score, có thang điểm từ 300 đến 850.
- 300 – 579: Poor (rất thấp)
- 580 – 669: Fair (trung bình)
- 670 – 739: Good (tốt)
- 740 – 799: Very Good (rất tốt)
- 800 – 850: Excellent (xuất sắc)
Điểm càng cao, bạn càng dễ:
- Được duyệt vay mua nhà, mua xe
- Hưởng lãi suất thấp
- Thuê nhà dễ hơn
- Mở credit card tốt hơn
- Thậm chí có lợi thế khi xin việc (một số ngành)
Vì sao người Việt thường gặp khó khăn với credit?
Qua nhiều năm sinh sống và làm việc tại Mỹ, tôi nhận thấy người Việt thường gặp 3 vấn đề phổ biến:
1. Không biết credit quan trọng đến mức nào
Nhiều người nghĩ: “Có tiền mặt là đủ”. Nhưng ở Mỹ, không ai đánh giá bạn dựa trên số tiền bạn có, mà dựa trên cách bạn sử dụng credit.
2. Đi làm lâu nhưng vẫn “no credit”
Làm cash, không dùng credit card, không vay mượn – đồng nghĩa với không có lịch sử tín dụng. Với hệ thống Mỹ, không có lịch sử cũng rủi ro gần như lịch sử xấu.
3. Dùng credit sai cách
Trả trễ, xài quá hạn mức, mở quá nhiều thẻ cùng lúc… đều làm credit score giảm mạnh, đôi khi mất nhiều năm để phục hồi.
Credit score được tính như thế nào?
Credit score được xây dựng dựa trên 5 yếu tố chính:
- Payment history (35%): Bạn có trả đúng hạn hay không – yếu tố quan trọng nhất.
- Credit utilization (30%): Bạn dùng bao nhiêu % hạn mức credit đang có. Lý tưởng là dưới 30%, tốt nhất dưới 10%.
- Length of credit history (15%): Thời gian bạn sử dụng credit càng lâu, càng có lợi.
- Credit mix (10%): Có nhiều loại credit khác nhau (credit card, auto loan, mortgage…).
- New credit (10%): Mở nhiều tài khoản mới trong thời gian ngắn sẽ làm điểm giảm.
Làm sao xây dựng credit từ con số 0?
1. Bắt đầu với secured credit card
Đây là lựa chọn an toàn và phổ biến nhất cho người mới.
- Bạn đặt cọc $200–$500
- Hạn mức thẻ bằng số tiền cọc
- Dùng như credit card bình thường
- Trả đúng hạn mỗi tháng
Sau 6–12 tháng, nhiều ngân hàng sẽ hoàn lại tiền cọc và nâng lên thẻ thường (unsecured).
2. Chỉ xài thẻ cho chi tiêu nhỏ, cố định
Ví dụ:
- Xăng xe
- Điện thoại
- Netflix
👉 Quan trọng không phải xài nhiều, mà là xài đều và trả đúng hạn.
3. Trả full balance mỗi tháng
- Luôn thanh toán 100% số dư trước due date.
- Tránh interest
- Tạo lịch sử thanh toán đẹp
- Credit score tăng bền vững
4. Giữ utilization thấp
Nếu thẻ có limit $1,000:
- Không nên xài quá $300
- Tốt nhất chỉ xài $100–$200
- Dù bạn trả đủ, xài quá limit vẫn bị đánh giá rủi ro.
5. Không mở quá nhiều thẻ cùng lúc
Người mới chỉ nên:
- 1 thẻ trong 6 tháng đầu
- Sau 1 năm mới cân nhắc thêm
Mỗi lần apply credit là một hard inquiry, có thể làm điểm giảm tạm thời.
6. Kiên nhẫn – credit là cuộc chơi dài hạn
Không có cách “làm nhanh”.
- 6 tháng: bắt đầu có score
- 1–2 năm: đạt mức Good
- 3–5 năm: Very Good / Excellent
Ở Mỹ, uy tín tài chính quan trọng không kém bằng cấp.
Những sai lầm người Việt cần tránh
- Trả trễ dù chỉ 1 ngày
- Đóng thẻ credit card cũ (làm giảm length of history)
- Cho người khác mượn thẻ
- Nghĩ rằng “không dùng credit thì không sao”
Credit tốt mang lại điều gì?
Với credit score tốt, bạn sẽ:
- Vay mua nhà dễ hơn, tiết kiệm hàng chục ngàn USD tiền lãi
- Mua xe với lãi suất thấp
- Thuê nhà không cần cosigner
- Có nhiều lựa chọn tài chính an toàn
Nói cách khác, credit tốt giúp cuộc sống ở Mỹ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Đối với người Việt tại Mỹ, credit score không phải là điều xa xỉ, mà là nền tảng. Dù bạn mới sang hay đã sống ở Mỹ nhiều năm, bắt đầu xây dựng credit càng sớm, lợi ích càng lớn.
Tài chính ở Mỹ không chỉ là kiếm tiền, mà là xây dựng uy tín – từng tháng, từng năm, một cách bền vững.
