Nhiều người Việt mới sang Mỹ thường cảm thấy “choáng” khi nhận lương lần đầu: con số thực nhận (net pay) thấp hơn hẳn so với mức lương thỏa thuận trong hợp đồng. Lý do là vì thu nhập tại Mỹ bị trừ nhiều khoản thuế và phí bắt buộc, bên cạnh đó là các khoản khấu trừ tự nguyện.
Hiểu rõ bảng lương không chỉ giúp bạn biết chính xác tiền mình đang kiếm được mà còn giúp phát hiện sai sót, lên kế hoạch tài chính và chuẩn bị hồ sơ thuế cuối năm.
Cấu trúc cơ bản của một bảng lương (Pay Stub)
Một pay stub tiêu chuẩn thường gồm 4 nhóm thông tin chính:
- Thông tin nhân viên & công ty
- Tên đầy đủ, mã nhân viên, bộ phận, địa chỉ.
- Thông tin công ty hoặc nhà tuyển dụng.
- Kỳ trả lương (pay period) và ngày trả (pay date).
- Thu nhập (Earnings)
- Regular Hours / Regular Pay: số giờ làm bình thường và mức lương cơ bản.
- Overtime Pay: tiền làm thêm giờ (thường tính gấp 1.5 lần lương giờ).
- Bonus / Commission: tiền thưởng hoặc hoa hồng.
- Gross Pay: tổng thu nhập trước khi trừ thuế.
- Các khoản khấu trừ (Deductions)
- Thuế bắt buộc theo luật liên bang và tiểu bang.
- Thuế bảo hiểm xã hội (Social Security) và Medicare.
- Các khoản bảo hiểm, hưu trí hoặc phí công đoàn (nếu có).
- Tổng kết (Totals)
- YTD (Year-to-Date): tổng thu nhập và khấu trừ từ đầu năm đến hiện tại.
- Net Pay: số tiền thực tế bạn nhận sau tất cả khoản trừ.
Các khoản khấu trừ bắt buộc (Statutory Deductions)
Đây là những khoản bạn không thể từ chối, vì được quy định bởi luật liên bang và tiểu bang.
1. Federal Income Tax (FIT) – Thuế thu nhập liên bang
- Tính theo biểu thuế lũy tiến của IRS.
- Số tiền trừ mỗi kỳ lương phụ thuộc vào mức thu nhập, tần suất trả lương, và thông tin bạn khai trong mẫu W-4 (tình trạng hôn nhân, số người phụ thuộc).
- Dùng để tài trợ cho các chương trình quốc phòng, y tế, giáo dục, phúc lợi liên bang.
2. State Income Tax (SIT) – Thuế thu nhập tiểu bang
- Không phải tiểu bang nào cũng thu thuế thu nhập (Texas, Florida, Nevada, Alaska… là những bang không thu loại thuế này).
- Mức thuế và cách tính khác nhau tùy từng bang.
3. Social Security Tax (OASDI) – Thuế An sinh xã hội
- Tỷ lệ 6.2% đối với người lao động, và 6.2% từ phía nhà tuyển dụng.
- Chỉ áp dụng cho thu nhập dưới mức trần $176,100 trong năm 2025.
- Mục đích: cấp lương hưu, trợ cấp tàn tật và hỗ trợ thân nhân khi người lao động qua đời.
4. Medicare Tax – Thuế chăm sóc y tế cho người cao tuổi
- Tỷ lệ 1.45% trên toàn bộ thu nhập (không giới hạn mức trần).
- Nếu thu nhập vượt $200,000 (độc thân) hoặc $250,000 (vợ chồng khai chung), sẽ áp dụng thêm 0.9% gọi là Additional Medicare Tax (chỉ người lao động đóng, nhà tuyển dụng không đóng phần này).
- Dùng để tài trợ cho chương trình chăm sóc sức khỏe cho người trên 65 tuổi và một số nhóm khuyết tật.
Các khoản khấu trừ tự nguyện (Voluntary Deductions)
Khác với nhóm bắt buộc, đây là những khoản bạn tự chọn tham gia và có thể thay đổi theo nhu cầu:
- Bảo hiểm y tế (Health Insurance), nha khoa (Dental), mắt (Vision).
- Quỹ hưu trí (401(k), 403(b)): thường là khoản trước thuế (pre-tax) giúp giảm thu nhập chịu thuế.
- Bảo hiểm nhân thọ (Life Insurance).
- Phí công đoàn (Union Dues).
- Các khoản tiết kiệm hoặc trả nợ tự động.
Các mã và ký hiệu thường thấy trên Pay Stub
- YTD – Year-to-Date: tổng từ đầu năm.
- Pre-Tax – Khấu trừ trước thuế.
- Post-Tax – Khấu trừ sau thuế.
- OASDI – Old Age, Survivors, and Disability Insurance (thuế Social Security).
- Medicare / MED – Thuế Medicare.
- FIT / SIT – Federal Income Tax / State Income Tax.
Lưu ý và mẹo đọc bảng lương chính xác
- So sánh Gross Pay và Net Pay để biết tổng mức khấu trừ.
- Theo dõi YTD để chuẩn bị khai thuế cuối năm.
- Đối chiếu số giờ làm việc với bảng chấm công và hợp đồng.
- Kiểm tra các khoản bảo hiểm – xem có đúng mức bạn đăng ký không.
- Xem Additional Medicare Tax có bị áp dụng không (chỉ khi thu nhập cao).
- Liên hệ ngay HR hoặc Payroll nếu thấy sai sót.
Điểm mới năm 2025
- Mức trần thuế Social Security tăng lên $176,100 (tăng từ $168,600 năm 2024).
- Tỷ lệ thuế FICA giữ nguyên: 7.65% (6.2% Social Security + 1.45% Medicare).
- Ngưỡng Additional Medicare Tax vẫn là $200,000 / $250,000.
- Một số bang đang xem xét thay đổi luật thuế tiểu bang (ví dụ California đang điều chỉnh khấu trừ tiêu chuẩn).
Việc hiểu rõ bảng lương không chỉ giúp bạn tránh bị khấu trừ sai mà còn:
- Quản lý tài chính hiệu quả hơn.
- Chủ động lên kế hoạch tiết kiệm và đầu tư.
- Chuẩn bị tốt cho mùa khai thuế.
Nếu bạn mới sang Mỹ, hãy giữ lại tất cả pay stub trong năm – đây là bằng chứng thu nhập quan trọng khi khai thuế, xin vay ngân hàng hoặc làm hồ sơ di trú.
